تبليغاتX
نخبگان کمیش دپه - گميشان در حسرت رود گرگان
فرهنگی هنری تاریخی اجتماعی

 

      آب هاي حاصل از رشته كوههاي آلاداغ بجنورد و كوههاي پس از آن ذره ذره جمع و  با جريان تند خود از سرزمين هاي شيبدار مسيرش همچون ماري خوش خط و خال به سمت غرب خيز برمي داشت و گاه هر آنچه كه در مسيرش بود مي شست و با خود همراه مي كرد و  در نهايت در زمينهاي مسطح و هموار گميشان آرام و با وقار به درياي خزر مي پيوست و زندگي را در كالبد شهر و دريا مي دميد . زنان و مردان ، پير و جوان با تماشاي جريان آبي كه با طمأنينه  پيچ مي خورد و از وسط شهرشان مي گذشت، زندگي را حس مي كردند.

    رود گرگان پس از طي صدها كيلومتر راه پر پيچ و خم، مدام در جستجوي گميشان، آخرين ميعادگاه خود بي تابانه راه مي پيمود و تنها آن زمان كه به اين شهر مي رسيد با آرامش وصف ناپذير به راهش ادامه مي داد گويا ديگر هيچ عجله اي براي رسيدن به دريا نداشت . اين رود چه شور و هيجاني به گميشان و گميشاني مي بخشيد ، شهر را سراسر شور و شوق فرا مي گرفت. صداي آب ترانه تداوم حيات بود و اميد به زندگي را با خود به آخرين آبادي مسيرش  مي آورد و با دويدن كودكان همراه با جريان آب، آنها را به دريا، ممر اصلي حياتشان متصل مي كرد .  

     مصب اصلي و علياي رود گرگان از وسط شهر تاريخي گميشان مي گذشت اين رود و دريا شاهرگ حيات و قلب طپنده اين شهر بودند . براي شاهد مدعا رجوع شود به كتاب درويشي دروغين در خانات آسياي ميانه نوشته آرمينيوس وامبري مجاري كه در توصيف ورود خود به گميشان مي گويد از طريق رود گرگان وارد گميشان شدم . همچنين تصاويري كه در سال 1305شمسي در گميشان گرفته شده و قايق هاي پارويي و بادباني صيادان در حالي كه در كنار رود پر آب در ضلع شمالي ساختمان عطا حاجي خوزيني پهلو گرفته اند تا ماهيهايشان را به انباري وي تحويل نمايند.  اين ساختمان و انباري هنوز هم در كنار رود گرگان كه در حال حاضر از آن تنها فاضلاب گنديده شهر جريان دارد آرميده است و از شكوه و جلال گذشته و ندانم كاري ها و بي مهري هاي اخير قصه ها دارد  .

      حدود كمتر از يك قرن پيش يك نفر ارمني با بستن بندي بر روي رود گرگان در نقطه اي در غرب روستاي بصير آباد ( سلاخ ) كه اين محل امروزه به "بند" معروف است اقدام به كشت شالي در زمينهاي فردي به نام حضرت قلي ساكن روستاي سلاخ مي نمايد از آن تاريخ به بعد رود گرگان مسير خود را تغيير و براي هميشه از مصب سفلي خود يعني از طريق روستاي خواجه نفس جريان مي يابد . از گميشان تنها زمانيكه رود پرآب بود و در مواقع مشخصي از سال كه اكثرا اواخر زمستان و اوايل فصل بهار جريان مي يافت .   کلنل ییت انگلیسی كه هشت سال پس از اين واقعه به گميشان آمده بود در سفرنامه خود مي نويسد : « در حدود ۸ سال پیش مسیر رود را تغییر داده، از کمش تپه به سمت خواجه نفس آوردند.»  اين وضعيت تا يك دهه پيش ادامه داشت هنوز خيلي از مردم گميشان به ياد دارند تا 10 الي 15 سال پيش با جريان فصلي رودخانه، از اين رود ماهي بصورت فراوان صيد مي كردند . تا اينكه با نظر كارشناس مآباني كه دورنماي فكري آنها از نوك دماغشان تجاوز نمي كرد  روي مصب رود كانال سرپوشيده احداث گرديد و پس از آن با اولين جريان آب در فصل بهار دهانه اين كانال مانع جريان كامل و آزاد آب گرديد و رود طغيان كرد و شهر گميشان بيش از پيش در خطر سيل قرار گرفت باز هم اين كوتوله كارشناسان! ضمن لاپوشاني گندكاريهاي ديروز خود با نظري جديد وارد ميدان شدند . طبق نظر آنها مسير جريان اين آب باريكه فصلي را نيز بستند تا ديگر هيچ آبي از طريق رود گرگان به سمت گميشان جريان نيابد . آنان بخاطر ترس از بيماري  حكم مرگ   صادر مي كردند . در نتيجه ي تصميم اين افراد از آن تاريخ به بعد آبي از اين كانال جريان نيافت و بدين ترتيب تير خلاص بر شقيقه گميشان خالي شد . پيشنهاد دهندگان كوته فكر اين كانال،  به هيچوجه شيب زمين گميشان را در نظر نگرفته اند و عقلشان قد نداده است كه به مرور با عدم جريان آب و انباشت زباله پر خواهد شده و آب باران نيز بدليل شيب كم زمين گميشان قادر به تخليه زباله هاي آن نخواهد بود . با گذر زمان براي اولين بار در تاريخ ، گميشاني ها شاهد تردد موش هاي گردن كلفت فاضلاب شدند . امروزه اين كانال مكان امني براي گزندگان و حشرات موزي تبديل شده و سلامتي شهر را به شدت تهديد مي كند . با حذف پديده رود گرگان از جغرافياي طبيعي شهر ديگر چهره بخش گميشان كاملا تغيير كرد. تأثيرات مادي و معنوي آن در جامعه گميشان بوضوح مشاهده گرديد . به تبع آن بسياري از ارزش ها تغيير يافت ، تابوي گدايي شكست و اين چنين گميشان با بي تدبيري ها كه گاها از روي عمد با حسادت هاي بي مورد و عقده گشايي هاي بي اساس تاريخي،  به شهري متروك تبديل شد كه امروز بدون افتخار به گذشته درخشان آن قابل سكونت نيست .

     چه بايد كرد؟

1-   به شوراي شهر و شهردار محترم  گميشان پيشنهاد مي شود ضمن رايزني با كارشناسان خبره تصميمي جدي در رابطه با كانال سرپوشيده گرفته شود . اگر لازم بود آن را تخريب تا بيش از اين موجب سلب آسايش شهروندان نباشد . چنانچه نظر كارشناسان حفظ آن باشد فكري اساسي براي بهداشت عمومي شهر كه سال به سال به معضلي بزرگ تبديل مي شود انديشيده شود .

2-     مسير رودخانه وسط شهر لايروبي و تعريض و همچنين خلع يد از متجاوزين به حريم آن شود .

3-   هر چه زودتر با برداشتن موانع ايجاد شده در مسير رودخانه، جريان فصلي رود گرگان از وسط شهر  را برقرار نماييد . با توجه به اينكه با اتمام سدلاستيكي خواجه نفس اين امكان پيش مي آيد كه در مسير منتهي به گميشان نيز آب ذخيره شده و موجب شكوفاهي اقتصاد شهر و بخش خواهد شد .

    لازم به يادآوري است قبل از مبادرت به اين كار تهميدات لازم براي جلوگيري از آب گرفتگي شهر صورت بگيرد براي اين منظور نقاطي كه خطر سرريز دارند شناسايي و بازسازي شود.

     از تمام مسئولين و افرادي كه براي  مردم اين شهر دل مي سوزانند تقاضا مي شود در اين راه از كمك و ياري كوتاهي نكنند .  

 

نوشته شده توسط حمید کمی در ساعت 0:22 | لینک  |